شنبه، ۱۳ آذر ۱۴۰۰ | 
Saturday, 4 December 2021 | 
• برای دسترسی به بایگانی سايت قدیمی فلُّ سَفَه اينجا کليک کنيد.
• برای دسترسی به بایگانی روزانه بخش روزنامه اينجا کليک کنيد.
• برای دسترسی به بایگانی زمانی بخش روزنامه اينجا کليک کنيد.
• برای دسترسی به نسخه RSS بخش روزنامه اينجا کليک کنيد.

موضوع:    
اول<۱

۲

۳۴۵۶۷۸۹۱۰>آخر

: صفحه


شماره: ۵۵۰
درج: چهارشنبه، ۲۶ آبان ۱۴۰۰ | ۵:۳۰ ب ظ
آخرين ويرايش: چهارشنبه، ۲۶ آبان ۱۴۰۰ | ۵:۳۶ ب ظ
نويسنده: محمد سعید حنایی کاشانی

  • فلسفه همچون دینامیت: پیشه‌ای خطرناک!

در این جهان پیشه‌های خطرناک بسیار است. اما بیشینهٔ آنها از آن رو خطرناک‌اند که بیش‌تر «خطر» به پیشه‌ور روی می‌آورد تا «پیشه‌ور» به خطر روی آورد. کارگران معدن با خطر روبه رو می‌شوند اگر سقف ریزش کند، و قایقرانان قایق‌های پارویی ماهی‌گیری با خطر مواجه می‌شوند اگر دریا طوفانی شود، بدلکاران صحنه‌های خطرناک فیلم‌ها با خطر رو به رو می‌شوند اگر همه چیز به درستی تنظیم ‌نشده باشد یا مهارت‌های لازم به کار نیاید. کارگران ساختمانی و دیگر کارگران صنعتی نیز به  همین سان. هیچ‌یک از آنان جان خود را آگاهانه به خطر نمی‌اندازد! اما فیلسوفان گاه جان خود را آگاهانه به خطر می‌اندازند؟ اما چرا؟ فلسفه چرا می‌باید خطرناک باشد، مگر به نظر نمی‌آید که «فیلسوف» آسوده در جایی کنار بخاری نشسته است و جز با قلم و کاغذ و کتاب (شاید امروز بیش‌تر با صفحه کلید و نمایشگر) کاری ندارد و چیزی سنگین‌تر از آنها برنمی‌دارد؟ پس خطرناکی فلسفه در کجاست؟  


۰

شماره: ۵۴۹
درج: دوشنبه، ۱۷ آبان ۱۴۰۰ | ۶:۵۹ ب ظ
آخرين ويرايش: دوشنبه، ۱۷ آبان ۱۴۰۰ | ۷:۰۴ ب ظ
نويسنده: محمد سعید حنایی کاشانی

  • خواجه نصیر و فروتنی علمی

 یکی از چیزهایی که رسم است نویسندگان در پیش‌گفتار کتاب‌های خود بنویسند عذرخواهی از خطاهای احتمالی و درخواست اصلاح از سوی خوانندگان نکته‌سنج و تیزفهمی است که خطایی را متوجه شده‌اند. این عذرخواهی و درخواست دو سود دارد: یکی آنکه نویسنده خود را از پیش مصون از خطا ندانسته است تا بعد کسی او را ملامت کند که چرا فلان چیز خطا بود، و دوم اینکه خواننده را ترغیب کرده است که ۱) در نوشتهٔ او دقیق بنگرد و یافتن خطای احتمالی را امتیازی برای خود بشمرد و ۲) نه کوتاهی نویسنده و ۳) اینکه هیچ کس را دانش تمام نیست. این چیزی است که ما امروز معمولاً در پیش‌گفتار نوشته‌های نویسندگان دانشگاهی معتبر در سرتاسر جهان می‌بینیم. فروتنی علمی اقتضا می‌کند که شخص هیچ‌گاه از بالا و با دیدگاه دانای مطلق با خواننده سخن نگوید و خواننده هم از ابتدا بداند که قرار نیست چیزی بی‌عیب و نقص به او داده شود: کالاهای مادی با کالاهای فرهنگی و هنری و علمی متفاوت است. اما دیدن چنین درخواستی در چیزی نزدیک به هشت صد سال پیش آن هم در عصری که متون چاپی نبوده است شگفت‌انگیز است و این نمی‌تواند جز نشانهٔ دانشمندی شخصی باشد که می‌داند هزاران چیز هست که او نمی‌داند و دانش هرچه بیش باشد باز قطره‌ای است در پیش اقیانوس. خواجه نصیر در مقدمه به «اخلاق ناصری» می‌نویسد:

«انتظار به کرم عمیم و لطف جسیم بزرگانی که به نظر ایشان بگذرد آنست که چون بر خطایی و سهوی اطلاع یابند شرف اصلاح ارزانی فرمایند و تمهید عذر را به انعام قبول تلقی کنند. انشاءالله تعالی.» (ص ۳۷)


Telegram: @fallosafahmshk


۰

شماره: ۵۴۸
درج: شنبه، ۱۵ آبان ۱۴۰۰ | ۸:۱۰ ب ظ
آخرين ويرايش: شنبه، ۱۵ آبان ۱۴۰۰ | ۸:۱۳ ب ظ
نويسنده: محمد سعید حنایی کاشانی

  • وجودگرایی و عقل‌گریزی

از اتهام‌هایی که به وجودگرایی یا فلسفهٔ وجودی می‌زنند یکی هم عقل‌گریزی است، اگر عقل‌ستیزی نگویند. جان مک‌کواری به این اتهام پاسخ می‌گوید و اشارهٔ خوبی هم به کی‌یرکگور می‌کند که گویا چندسالی است حسابی در ایران «مُد» شده است! 


۰

شماره: ۵۴۷
درج: دوشنبه، ۱۰ آبان ۱۴۰۰ | ۳:۱۲ ب ظ
آخرين ويرايش: جمعه، ۱۴ آبان ۱۴۰۰ | ۵:۵۰ ب ظ
نويسنده: محمد سعید حنایی کاشانی

جهان را چنین است ساز و نهاد
عنان بزرگی هر آن کو بجُست
نخستین بباید به خون دست شُست

فردوسی (شاهنامه، «گفتار اندر داستان فرود سیاوش»، ۲۴)

  • دست شُستن به خون!

 ابیات بالا از حکیم فرزانهٔ طوس اگر بدون بستری که در اشاره بدان سروده شده است خوانده شوند شاید برای خوانندهٔ آشنا با «شهریار» ماکیاوللی یادآور اندرزهای او به چزاره بورجا یا نمایشنامه‌های «شیطان و خدا» (در این نمایشنامه خونریزی برای کسب بزرگی و عزّت و نعمت و جاه نیست، بلکه برای حفظ نظم و آرامش و جلوگیری از آشوب و بی‌قانونی و تجاوزکاری عوام و اوباش است) و «دست‌های آلوده» از سارتر به نظر آیند، توگویی حکیم فرزانهٔ طوس جویندگان بزرگی و عزّت و نعمت و جاه را اندرز می‌دهد که از دست شُستن به خون پروایی نداشته باشند! اما اگر این ابیات در بستری که در آن ادا شده‌اند خوانده شوند به‌آسانی آشکار می‌شود که آن «بزرگی» که با «جنگاوری» و «جنگجویی» به دست می‌آید در هردوسو آغشته به خون است و این داستان را پایانی نیست، اگر برتری‌جویی و دشمن‌سازی و دشمن‌خواهی را پیشهٔ خود ساخته باشیم یا «نام» و «ننگ» را بیش از هرچیز دیگر «ارج» بگذاریم


۰

شماره: ۵۴۶
درج: پنجشنبه، ۶ آبان ۱۴۰۰ | ۹:۲۴ ب ظ
آخرين ويرايش: جمعه، ۷ آبان ۱۴۰۰ | ۹:۲۱ ق ظ
نويسنده: محمد سعید حنایی کاشانی

همواره بهترین باش و بر فراز دیگران

هومر


مهتری گر به کام شیر در است
شو خطر کن ز کام شیر بجوی
یا بزرگی و عزّ و نعمت و جاه
یا چو مردانت مرگ رویاروی

حنظله بادغیسی


ولیکن به گیتی بجُز تاج و تخت
چه جوید خردمندِ بیداربخت

نژاد و بزرگی و تخت و کلاه
چو شد گرد ازین بیش چیزی مخواه

فردوسی


«همواره نخستین باش و گردن‌فرازترین: جان غیورت هیچ‌کس را نباید دوست بدارد، مگر دوست را»: این [کلام] جان یونانی را می‌لرزاند. او بدین [رهنمود] راه بزرگی خویش می‌پیمود.

نیچه

  • «تیموکراسی»: از «مدینهٔ کرامت» تا «سلحشورسالاری» و «توانگرسالاری»

اصطلاح «تیموکراسی» یا، در صورت دوم آن، «تیمارشی» را مترجمان فارسی عصر جدید یا به برابرنهاده‌هایی مانند «حکومت ثروتمندان»، «حکومت ملاکین»، «حکومت متفاخران»، «حکومت جاه‌‌طلبانه»، «سلحشورسالاری» و «توانگرسالاری» برگردانده‌اند، یا تنها «تیموکراسی» و «تیمارشی» گفته‌اند، بدون هیچ توضیح و تفسیری، جز آنچه از متن و شرح یا تفسیر نویسنده برمی‌آید. اما این اصطلاح در نوشته‌های فارابی و خواجه نصیر طوسی به «مدینهٔ کرامت» ترجمه شده است که نشان‌دهندهٔ تفاوت بارز ترجمه‌های مترجمان یونانی‌دان و فلسفه‌دان سده‌های نخست هجری با مترجمان عصر جدید در فارسی و عربی امروز است که معمولاً از زبان‌های فرانسوی و انگلیسی و آلمانی ترجمه می‌کنند و نه‌تنها یونانی بلکه اغلب حتی فلسفه نیز نمی‌دانند! در زیر بحثی می‌کنم از اینکه اصطلاح «تیموکراسی» یا «تیمارشی» در اصل چه معنایی می‌دهد و چرا این برابرنهاده‌های متفاوت در ترجمه‌های فارسی عصر جدید پدید آمده است و آن را در اصل چه باید گفت و آیا ترجمهٔ قدیم عربی از یونانی نیز دقیق است؟ و آنگاه به این نکته می‌پردازم که سیر تاریخی دگرگونی معنایی «تیموکراسی» یا «تیمارشی» چه بوده است و چرا معنای آغازین و لفظی این اصطلاح علاوه بر «جاه‌سالاری» معنای «داراسالاری» نیز یافته است و با دو اصطلاح دیگر «سلحشورسالاری» (؟) یا «سپاه‌سالاری» (“stratocracy”) و «توانگرسالاری» (“plutocracy”) اشتباه شده و یکی گرفته شده است.

واژگان کلیدی: تیموکراسی، تیمارشی، مدینهٔ کرامت، حکومت ملاکین، حکومت متفاخران، حکومت جاه‌طلبانه، سلحشورسالاری، توانگرسالاری، سپاه‌سالاری، جاه‌سالاری، داراسالاری، ابونصر فارابی، خواجه نصیر طوسی، علیاکبر دهخدا، حمید عنایت، محمود حیدریان، جلالالدین مجتبوی، محمد حسن لطفی، محمد آراسته‌خو، داریوش آشوری، خشایار دیهیمی
 

فایل پی دی اف را از اینجا بردارید

 


۰

اول<۱

۲

۳۴۵۶۷۸۹۱۰>آخر

: صفحه

top
دفتر يادها گفت و گوها درسها کتابها مقالات کارنامه
يکشنبه، ۳ شهريور ۱۳۸۱ / شنبه، ۱۳ آذر ۱۴۰۰
همه‌ی حقوق محفوظ است
Fallosafah.org— The Journals of M.S. Hanaee Kashani
Email: fallosafah@hotmail.com/saeed@fallosafah.org
Powered By DPost 0.9