پنجشنبه، ۳ اسفند ۱۳۹۶ | 
Wednesday, 21 February 2018 | 
• برای دسترسی به بایگانی سايت قدیمی فلُّ سَفَه اينجا کليک کنيد.
• برای دسترسی به بایگانی روزانه بخش روزنامه اينجا کليک کنيد.
• برای دسترسی به بایگانی زمانی بخش روزنامه اينجا کليک کنيد.
• برای دسترسی به نسخه RSS بخش روزنامه اينجا کليک کنيد.

موضوع:    
اول<۵۶

۷

۸۹۱۰۱۱۱۲۱۳۱۴۱۵>آخر

: صفحه


شماره: ۴۵۸
درج: چهارشنبه، ۱۱ آذر ۱۳۹۴ | ۱۲:۰۴ ق ظ
آخرين ويرايش: چهارشنبه، ۱۱ آذر ۱۳۹۴ | ۱۲:۰۴ ق ظ
نويسنده: محمد سعید حنایی کاشانی

  • کاش ترجمه نشده بود!

علی قیصری، در روشنفکران ایران در قرن بیستم، سخنی از قول تقی‌زاده دربارۀ مفهوم مشروطه و ترجمۀ آن نقل می‌کند که بس شگفت‌انگیز و عبرت‌آموز است:

تقی‌زاده گزارش می‌کند که یکی از علمای تبریز، آقا میرزا صادق آقا، بر آن بود که در ایران باید همان اصطلاح فرانسوی کنستیتوسیون به کار رود، زیرا اگر علما اصطلاح عربی مشروطه را به کار گیرند، ممکن است مدعی شوند که نظام جدید باید مشروط به فقدان آزادی باشد یا مشروط به اینکه علما بر آن حکومت کنند.

(علی قیصری، روشنفکران ایران در قرن بیستم، ترجمۀ محمد دهقانی، تهران: هرمس، ۱۳۸۳، ص ۳۶)

این جدال بر سر ترجمه تا حدودی یادآور ترجمۀ «مشروعیت» در مقابل legitimacy نیز هست که برخی از ارباب عمایم می‌پندارند این مفهوم «مشروعیت» در فلسفۀ سیاسی به همان «حق» آنها برای پذیرش یا انکار هرچیز نظر دارد! باری، چه خون‌ها و چه اندیشه‌ها و چه زندگی‌ها که به هدر رفت تا باز برگردیم به سر خانۀ اول.


۰

شماره: ۴۵۷
درج: جمعه، ۶ آذر ۱۳۹۴ | ۵:۵۰ ب ظ
آخرين ويرايش: جمعه، ۶ آذر ۱۳۹۴ | ۵:۵۰ ب ظ
نويسنده: محمد سعید حنایی کاشانی

  • کشورهایی که نام‌شان تجسم دروغ است!

کشورهایی که در قرن بیستم خود را «انقلابی» نامیدند و بیرحمانه و سبعانه به نام «انقلاب» به کشتن «دیگر شهروندان» و «غصب» اموال آنان و سپس تاراج تمامی ثروت‌های ملی و عمومی و به باد دادن زندگی میلیون‌ها انسان در اکنون و نیز آینده دست یازیدند همه در یک چیز مشترک بودند: دروغ. و بزرگترین برهان بر دروغگویی‌شان همان نام نظام سیاسی‌شان بود: «جمهوری خلق، جمهوری دموکراتیک خلق، اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی، .... دروغی بزرگتر از «انقلاب» در این کشورها وجود نداشت. ارتجاعی‌ترین و سیاهترین حکومت‌ها را «انقلابی» نام نهادند. دروغی بزرگتر از «مردم»، دروغی بزرگتر از «شورا»، دروغی بزرگتر از «جمهوری»، دروغی بزرگتر از «سوسیالیسم»، یا هر ایدئولوژی دیگر، در این کشورها وجود نداشت. این کشورها فقط و فقط یک چیز داشتند و بر یک چیز برپا بودند: «مأمور امنیتی»، «آدم نظام»، «انسان کوچک». چه خوش گفت میلان کوندرا، از زبان کاستوریادیس، فیلسوف یونانی - فرانسوی: «اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی، یعنی چهار واژه، چهار دروغ» (کوندرا، هنر رمان، ترجمۀ پرویز همایون پور، نشر قطره، ۱۳۸۲، ص ۲۵۸). چرا که نه «اتحاد» بود، بلکه زور عریان بود، نابود کردن و انحلال همۀ اقوام و کشورهای دیگر در روسیۀ بزرگ، نه «جمهوری» بود، چرا که نه فقط تنها حزب فقط حزب «رهبر» یا «برادر بزرگ» بود، بلکه حزب هم فقط همان «رهبر» و «نظام» هم فقط همان «رهبر» بود، و نه «شورایی» بود، و نه «سوسیالیستی»، به دنبال آن دو دیگر.


۰

شماره: ۴۵۶
درج: چهارشنبه، ۴ آذر ۱۳۹۴ | ۲:۴۷ ب ظ
آخرين ويرايش: چهارشنبه، ۴ آذر ۱۳۹۴ | ۲:۴۷ ب ظ
نويسنده: محمد سعید حنایی کاشانی

خیر، بی شک، نه نبود همسر، که بیشتر جای خالی فرزند دختری سرزنده و جوان را حس می‌کنم تا برای او مایۀ ارج و توجه باشم.*

(نیچه، نامه به خواهر، نیس، ژانویۀ ۱۸۸۸)

  • زن را به همسری داشتن بهتر است یا به دختری داشتن؟

گاهی دو جنس زن و مرد دربارۀ یکدیگر اغراق و مبالغه می‌کنند: در دوستی، در دشمنی، در عشق، در بزرگی و کوچکی، در هوش و زیرکی و در عقل و احساس و در توانایی و ناتوانی و خلاصه در هر چیزی که انسانی را برتر یا فروتر از دیگری می‌سازد. اما این واقعیت که هر مردی مادری دارد و هر دختری پدری، این واقعیت که هریک از ما در درون خود مردی یا زنی در نهان دارد، گاهی از توجه ما پنهان می‌ماند و ما در رابطۀ زن و مرد بیشتر به دنبال رابطه‌ای حقوقی می‌گردیم تا رابطه‌ای وجودی، آن گونه که برخی فمینیست‌ها دوست دارند ما فکر کنیم. رابطۀ زن و مرد نه رابطۀ ارباب و برده است و نه رابطۀ دو گروه یا دو طبقۀ متخاصم اجتماعی با منافع متفاوت و متضاد، هرچند ممکن است شیوه‌های زندگی اجتماعی و اقتصادی در دوره‌هایی این یا آن صورت حقوقی را به روابط انسانی تحمیل کرده باشند، توجه ما در مرتبۀ نخست می‌باید به نجات دادن «وجود» از گزند این شیوه‌های حقوقی باشد و نه صرف تغییرات حقوقی. باری، از نیچه که به پندار برخی زن‌ستیز بوده است شنیدن سخنانی مانند سخن بالا می‌باید شگفت‌انگیز بنماید. اما چنین نیست. در عمق وجود هر مردی «زنی» است که آن مرد به او عشق می‌ورزد و تمامی نیروی حیات و اندیشه‌اش را از او می‌گیرد. و به همین سان شاید در و جود هر زنی نیز مردی است.

* («فریدریش نیچه و گزین‌گویه‌هایش»، ترجمۀ پریسا رضایی و رضا نجفی، مروارید، ۱۳۸۳، ص ۱۱۵).


۰

شماره: ۴۵۵
درج: يكشنبه، ۱ آذر ۱۳۹۴ | ۹:۰۷ ب ظ
آخرين ويرايش: يكشنبه، ۱ آذر ۱۳۹۴ | ۹:۰۷ ب ظ
نويسنده: محمد سعید حنایی کاشانی

  • آرامش/دوزخ در حضور دیگران

نوشتۀ پرویز جاهد دربارۀ فیلم ناصر تقوایی «آرامش در حضور دیگران» را می‌خواندم. یکی دو نکته به نظرم آمد. نخست اینکه برخلاف آنچه جاهد از قول عباس بهارلو آورده است، «به نوشتۀ عباس بهارلو، "آرامش در حضور دیگران"، پس از نمایش در جشن هنر شیراز توقیف شد و سرانجام پس از چهار سال در فروردین ۱۳۵۲ برای چند شب در سینما کاپری تهران به نمایش درآمد اما به خاطر اعتراض جامعه پرستاران دوباره از اکران آن جلوگیری شد و پس از آن چه در قبل و چه بعد از انقلاب، هرگز اجازۀ نمایش عمومی نگرفت (عباس بهارلو. فیلم و سینما. شماره ۶. ۱۳۷۷)»، این فیلم، در پاییز سال ۵۴ یا ۵۵، در سینما سعدی مشهد، خیابان ارگ، رو به روی شیر و خورشید، از جمله فیلم‌هایی بود که به همراه تعدادی دیگر از فیلم‌های برجستۀ سینمای ایران تا آن تاریخ، از «گاو» گرفته تا «نفرین» و «طبیعت بیجان» و «رگبار» به نمایش درآمد، البته این برنامۀ «مرور بر آثار» یا «چشم‌انداز سینمای ایران»، تا جایی که به یاد دارم به صورت هرروز یک فیلم بود و چند ماهی نیز طول کشید و نمایش فیلم‌ها نیز چندباری تکرار ‌شد! یاد باد آن روزگاران یاد باد.

دوم اینکه، به گمان من، «آرامش در حضور دیگران»، گذشته از چیزهای دیگر، یکی از بهترین عنوان‌هایی است که در سینمای ایران برای فیلمی انتخاب شده است. چون این عنوان به تعبیر رایج و امروزی در زبان انگلیسی «آیرونیک» یا «کنایه‌آمیز» است، یعنی ممکن است که دقیقاً خلاف آن چیزی را که می‌گوید منظور داشته باشد: «دوزخ یا تشویش در حضور دیگران» و نه «آرامش». «در حضور دیگران» آرامشی نیست! انسان برای آرامش از حضور دیگران می‌گریزد و به تنهایی پناه می‌برد. سارتر در نمایشنامۀ مشهورش «در بسته» (عنوان انگلیسی: «خروج ممنوع») در جایی از زبان یکی از قهرمانانش گفت: «دوزخ حضور دیگران» است. شاید عنوان این فیلم اشاره و کنایه‌ای به این سخن مشهور سارتر نیز بود، هرچند تنهایی خود می‌تواند «دوزخی» دیگر باشد و باز آدم را به نوعی دیگر به جنون بکشاند. به هر حال، ظاهراً آدمی نه می‌تواند همیشه یا زیاد «تنها» باشد و نه همیشه یا زیاد با «دیگران». از «تنهایی» به دیگری پناه می‌بریم و از «دیگری» به تنهایی! البته مدعی نیستم که ساعدی یا تقوایی آگاهانه و با شناخت سارتر و طرز فکر او چنین کرده‌اند. اما برای من امروز این عنوان این گونه معنا می‌دهد، شاید به دلایل میان متنی.


۰

شماره: ۴۵۴
درج: پنجشنبه، ۲۸ آبان ۱۳۹۴ | ۲:۲۰ ب ظ
آخرين ويرايش: پنجشنبه، ۲۸ آبان ۱۳۹۴ | ۲:۲۰ ب ظ
نويسنده: محمد سعید حنایی کاشانی

  • آیا سیاستمداران فیلم هم می‌بینند؟

گاهی فیلمی یا رمانی یا داستانی کوتاه بهتر از هر تحلیل یا گزارش جامعه‌شناختی یا روزنامه‌نگارانه می‌تواند افشاگر روابط نادرست یا بی‌عدالتی‌های موجود در جامعه باشد، بی‌عدالتی‌هایی که روان آدمی را می‌آزارند و گاه او را به سرحد جنون و ویرانگری خود یا جامعه‌اش می‌کشانند. فیلم فرانسوی «رمز نامعلوم: قصه‌هایی ناتمام از چند سفر» (۲۰۰۰)، ساختۀ فیلمساز صاحب‌نظر و صاحب‌سبک اتریشی میشائیل هانکه، از آن فیلم‌هایی است که این روزها دیدن دارد. آغاز و پایان فیلم خود گویای همۀ چیزهایی است که این فیلم می‌خواهد بیان کند، یا به عبارت دیگر، پیامی که می‌خواهد بدهد اما گویا فهمیده نمی‌شود! کودکی به زبان بی‌زبانی و با ایما و اشاره می‌خواهد با همتایانش لال‌بازی کند تا حدس بزنند که او چه می‌گوید و از این حرکات چه منظور دارد. این همان رمزی است که بر کودکان همبازی در آغاز فیلم معلوم نمی‌شود و شاید بر ما نیز. اما در پایان فیلم که کودک باز لال‌بازی می‌کند چطور؟

نخستین قصۀ فیلم به‌ویژه برای «آمران معروف و ناهیان منکر»، البته به شیوۀ شهروندی و غیردینی و مدنی، آموزنده و عبرت‌انگیز است. جوانی سیاهپوست و سومالیایی – فرانسوی می‌خواهد جوانی سفیدپوست و فرانسوی را ادب کند تا دیگر پاکت دورانداختنی‌اش را به دامان زنی بی‌خانمان یا گدا پرتاب نکند. سعی می‌کند او را وادارد که از زن عذرخواهی کند. نتیجۀ کار، خودداری جوان سفیدپوست و برخورد و درگیری دو جوان و آمدن آژان و دستگیری جوان سیاه، و درست شدن دردسر برای خود و خانواده‌اش، و کشف اقامت غیرقانونی زن رومانیایی بی‌خانمان و اخراج او از فرانسه است. شرّ از این بدتر که بخواهی کار خیر کنی و کسی را با گردن کلفتی ادب کنی! هانکه سپس به روایت برش‌هایی کوتاه از زندگی آدم‌های فیلمش می‌پردازد تا هرچه بیشتر ما را با جهان غم‌انگیزی آشنا کند که در آن به سر می‌بریم. خوشبخت‌ها در این جهان چه اندک‌اند.


۰

اول<۵۶

۷

۸۹۱۰۱۱۱۲۱۳۱۴۱۵>آخر

: صفحه

top
دفتر يادها گفت و گوها درسها کتابها مقالات کارنامه
يکشنبه، ۳ شهريور ۱۳۸۱ / پنجشنبه، ۳ اسفند ۱۳۹۶
همه‌ی حقوق محفوظ است
Fallosafah.org— The Journals of M.S. Hanaee Kashani
Email: fallosafah@hotmail.com/saeed@fallosafah.org
Powered By DPost 0.9